การเสวนา "จากข้อมูลสู่โอกาส: แกะรอยสารพิษ... ปลุกชีวิตแม่น้ำกก" เมื่อวันที่ 29 ส.ค. 68 ที่ผ่านมา โดยมี ศ.ดร.ศิวัช พงษ์เพียจันทร์ ประธาน Future Earth Thailand, อาจารย์ประจำคณะ และผู้อำนวยการศูนย์วิจัยและพัฒนาการป้องกันและจัดการภัยพิบัติ พร้อมผู้เชี่ยวชาญจากภาคส่วนต่าง ๆ ร่วมเสวนา งานประชุมเสวนาวิชาการฯ ในครั้งนี้จัดขึ้นภายใต้โครงการ “การจัดการลุ่มแม่น้ำกกที่ปนเปื้อนสารพิษด้วยเทคโนโลยีภูมิสารสนเทศและเทคโนโลยีขั้นสูงเพื่อความมั่นคงด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ” โดยมี ศ. ดร.ศิวัช พงษ์เพียจันทร์ สังกัด เป็นหัวหน้าโครงการ ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนการวิจัยภายใต้กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (กองทุนส่งเสริม ววน.) โดย บพค. ประจำปีงบประมาณ 2568 และมีเป้าหมายเพื่อเผยแพร่และแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และประสบการณ์จากผู้เชี่ยวชาญ นักวิชาการ และผู้ที่เกี่ยวข้องกับปัญหาในพื้นที่ ในการใช้ข้อมูลวิทยาศาสตร์และวิจัยขั้นสูงสำหรับการแก้ไขปัญหามลพิษและสารเคมีปนเปื้อนในแม่น้ำกกและแม่น้ำสาย รวมถึงแนวทางการฟื้นฟูพื้นที่ลุ่มน้ำอย่างยั่งยืน โดยการประชุมเสวนาวิชาการฯ นี้ยังได้รับเกียรติจากผู้เชี่ยวชาญ นักวิชาการ และผู้ที่เกี่ยวข้องกับปัญหาในพื้นที่จากหลากหลายวงการเข้าร่วมเป็นวิทยากรในงานเสวนา ดังนี้
• รศ. ดร.พัชรีย์ พริบดีเวช ผู้เชี่ยวชาญด้านเคมีวิเคราะห์ จากมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
• ดร.สุทธิพงษ์ วรรณไพบูลย์ ผู้เชี่ยวชาญจากสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน
• คุณเอกพล เอกอัครรุ่งโรจน์ ผู้เชี่ยวชาญจากศูนย์พัฒนาการสื่อสารด้านภัยพิบัติ
• ผศ. ดร.นิอร สิริมงคลเลิศกุล ผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา
• คุณสนธิ คชรัตน์ นักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อม
• คุณภัทรพงษ์ ลีลาภัทร์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จากพรรคประชาชน
นอกจากนี้ ดร.จิตติ มังคละศิริ รองผู้อำนวยการ บพค. ได้เข้าร่วมเวทีเสวนา “ก้าวไปข้างหน้า…สู่การฟื้นฟูอย่างยั่งยืน” พร้อมกับวิทยากรข้างต้น โดยในการเสวนานี้ชี้ให้เห็นถึงปัญหาการปนเปื้อนโลหะหนักและสารหนูในแม่น้ำกกส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนและสิ่งแวดล้อมอย่างกว้างขวาง โดยการปนเปื้อนของสารพิษในแม่น้ำกกอาจเกิดได้จากหลายสาเหตุ ทั้งจากธรรมชาติหรือกิจกรรมของมนุษย์ อาทิ การทำเหมือง และได้ขยายเป็นปัญหามลพิษข้ามพรมแดนที่ซับซ้อน ซึ่งจำเป็นต้องอาศัยทั้งการเจรจารัฐภาคีบูรณาการความร่วมมือระหว่างประเทศ และข้อมูลวิทยาศาสตร์และการวิจัยในการติดตามและวิเคราะห์สถานการณ์ วางแนวทางการแก้ไขที่เหมาะสมทั้งแผนดำเนินงานระยะสั้นและระยะยาว รวมถึงการบูรณาการความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งหน่วยงานสถาบันอุดมศึกษา สถาบันวิจัยเฉพาะทาง สถาบันวิจัยต่าง ๆ ในพื้นที่
ในช่วงหนึ่งของการเสวนา ดร.จิตติฯ ได้ให้ข้อคิดเห็นที่สำคัญว่า “การแก้ปัญหาการปนเปื้อนสารพิษในแหล่งน้ำเป็นประเด็นที่ประเทศไทยเผชิญอย่างยาวนาน นอกจากภาครัฐที่ออกนโยบายและแนวทางการแก้ไขปัญหาดังกล่าวอย่างจริงจังแล้ว ยังต้องอาศัยความร่วมมือจากนักวิจัยและนักวิชาการเพื่อการดำเนินการศึกษาวิจัยที่ทันต่อเหตุการณ์ รวดเร็วและน่าเชื่อถือ ซึ่งจะนำไปสู่การใช้ข้อมูลวิทยาศาสตร์จัดทำข้อเสนอแนะทางนโยบายเพื่อการแก้ปัญหาอย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพต่อไป” และยังได้กล่าวเสริมอีกว่า “ปัญหาเหล่านี้ไม่ใช่ปัญหาของคนในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่ หรือเชียงรายเท่านั้น แต่เป็นปัญหาระดับประเทศ ซึ่งการดำเนินงานวิจัยของ ศ. ดร.ศิวัชฯ จะทำให้ได้ต้นแบบการวิเคราะห์ต้นเหตุ และการแก้ไขปัญหาการปนเปื้อนมลพิษในแหล่งน้ำ ที่สามารถใช้ป้องกันสาธารณภัยที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตได้”
ภาพกิจกรรม
